Veel mensen starten een traject bij mij omdat ze willen nadenken over hun loopbaan.
Dat begint vaak met vragen die naar binnen gericht zijn: Wie ben ik op dit moment? Wat zijn mijn talenten? Wat kan en wil ik ontwikkelen? Welke stappen horen daarbij? Dat is ook logisch. Reflectie is vaak het startpunt.
Maar wanneer je gaat oriënteren op je mogelijkheden, blijkt er nog een belangrijke bron van informatie te zijn: andere mensen. Je netwerk vormt namelijk een belangrijke bron van informatie, perspectief en kansen. Het is je ‘sociale kapitaal’: de hulpbronnen waar je toegang toe hebt via je relaties met anderen.
Bah! Netwerken!
Er is een risico dat je nu al afhaakt bij dit artikel. O bah, het gaat over netwerken! Van die zogenaamd spontane en enthousiaste LinkedIn-berichten, borrels vol borstklopperij en ingestudeerde pitches. Als je hier een hekel aan hebt, ben je niet de enige. Het woord ‘netwerken’ roept niet altijd een fijne associatie op. Veel professionals associëren het met jezelf verkopen, mensen ‘gebruiken’ of alleen contact leggen als je iets nodig hebt. En er zullen vast mensen zijn die op die manier met hun relaties omgaan. Gelukkig kan het ook anders.
Het gaat namelijk simpelweg over relaties onderhouden en nieuwe relaties aangaan binnen je professionele omgeving. Daarbij zijn duurzame netwerken zelden puur doelmatig. Ze ontstaan doordat oud-collega’s nog eens samen een kop koffie drinken, gewoon omdat het gezellig is. Doordat je geïnspireerd wordt door een vakgenoot op een inhoudelijk congres en daar na afloop over napraat. Misschien ontdek je op de team-bbq dat iemand uit je voetbalclub in hetzelfde vakgebied werkt. Of deel je iets van jouw nieuw opgedane kennis in een (online) vakgroep of community.
Psychologische drempels
Sommige mensen vinden het heerlijk hier actief mee bezig te zijn! Hoe meer mensen ze kennen, hoe blijer ze zijn. Ze hebben zin in events, benaderen alles en iedereen online met ogenschijnlijk gemak en komen opgeladen terug van koffiedates en borrels door alle leuke gesprekken die ze gevoerd hebben.
Maar voor een groot aantal professionals voelt netwerken niet altijd makkelijk. Ze ervaren er bepaalde drempels bij. “Ik voel me superongemakkelijk als ik op een vreemde af stap”. “Hij zal wel denken…”. “En waar moeten we het dan over hebben?” of “Ja maar, ik weet nog helemaal niet wat ik precies wil”. Het vaakst echter, zie ik de drempel om iets aan de ander te vragen. Ook omdat je niet altijd direct iets terug kunt geven.
In de praktijk blijken veel gesprekken juist wederkerig te zijn. Mensen vinden het leuk over hun werk te vertellen, hun ervaringen te delen of om advies gevraagd te worden. Met jouw vragen geef je ze die kans!
Instrumenteel of relationeel netwerken
Vaak levert zo’n gesprek je niet direct een nieuwe opdracht, klant of baan op. Sterker nog, meestal niet. En dat hoeft ook niet. Het helpt om onderscheid te maken tussen twee manieren van netwerken: instrumenteel en relationeel.
In het eerste geval heb je een concreet doel. Je wilt bijvoorbeeld informatie over een functie, je zoekt een nieuwe baan of wilt in contact komen met iemand binnen een organisatie. Je zet je netwerk in om dat doel te bereiken. Daar is niets mis mee. In sommige situaties kan het zelfs heel effectief zijn. Maar… het is een momentopname, gericht op ontvangen.
Als je jouw gesprekken relationeel benadert, zie je je netwerk niet als iets dat je alleen gebruikt wanneer je iets nodig hebt, maar als een continu proces. Iets organisch dat je bouwt, dat leeft, zorg nodig heeft en met je mee verandert. Daarmee is je netwerk een belangrijk onderdeel en een weerspiegeling van wie jij bent als professional.
Ga eens na bij jezelf: Met welke mindset ga jij meestal een (werk)gesprek in?
Netwerken is eigenlijk altijd relevant
Professionals die door een ‘direct-resultaat’-bril naar hun relaties kijken, denken vaak pas aan hun netwerk wanneer ze actief op zoek zijn naar een nieuwe baan. Dat is zonde. Want een netwerk is in elke fase van je loopbaan waardevol.
Wanneer je tevreden bent in je werk
Stel, je hebt leuk werk, fijne collega’s en hebt het prima naar je zin. Je bent niet van plan iets anders te gaan doen. Netwerkgesprekken zijn dan niet zo belangrijk toch? Instrumenteel gezien niet. Maar het is ook een fase waarin je misschien juist de rust hebt hier af en toe tijd voor te maken. Gesprekken met anderen geven namelijk ook inzicht in hoe je vakgebied zich ontwikkelt, welke nieuwe rollen ontstaan en hoe anderen hun werk vormgeven. Dat draagt bij aan wat in loopbaanonderzoek wel loopbaanleren wordt genoemd: leren over jezelf en je werk door ervaringen en gesprekken met anderen.
Daarnaast kan een netwerk ook simpelweg inspireren. Je hoort nieuwe ideeën, andere perspectieven of manieren waarop mensen hun werk combineren met andere interesses. Je contacten dragen eraan bij dat je je kunt verdiepen, jezelf kunt blijven ijken in je vakgebied en daarbuiten, en je verhoogt de kans dat je je werk leuk blíjft vinden.
Wanneer je latent zoekend bent
Het kan ook zijn dat je voelt dat er iets begint te schuiven. Het werk past nog wel, maar niet meer helemaal zoals vroeger. Dat betekent niet dat je direct op zoek moet naar iets anders. Vaak zit je in deze fase juist ergens ertussenin. Je bent niet ontevreden genoeg om weg te gaan, maar ook niet meer helemaal zo tevreden als je was.
Gesprekken met anderen kunnen dan helpen om woorden te geven aan wat er bij jou speelt. Bijvoorbeeld door te praten over hoe anderen hun werk ervaren, welke keuzes zij hebben gemaakt of hoe hun rol zich heeft ontwikkeld. Dat maakt ook eventuele nieuwe mogelijkheden zichtbaar. Zo vergroot je je blikveld en ontstaat er vaak meer perspectief op je eigen situatie.
Wanneer je je aan het oriënteren bent
Waar de latente fase vaak nog zoekend en aftastend is, kan er ook een moment komen dat je je wensen serieuzer wilt gaan nemen. Je hebt misschien al een paar richtingen in je hoofd, sectoren waar je nieuwsgierig naar bent of rollen die je interessant lijken en wilt daar gerichter naar gaan kijken.
Je netwerk wordt dan een belangrijke bron van informatie. Vacatures en websites vertellen namelijk maar een deel van het verhaal. Ze beschrijven functies, verantwoordelijkheden en vereisten, maar laten zelden zien hoe een rol er in de praktijk echt uitziet.
Mensen die al in dat vakgebied of die functie werken, weten dat wel. Ze kunnen vertellen over de invulling van hun rol, belangrijke vaardigheden, of ontwikkelingen binnen hun organisatie of sector. Soms bevestigt dat je interesse. Soms blijkt iets toch minder goed te passen dan je dacht. Ook dat is waardevol. Oriëntatie gaat niet alleen over ontdekken wat bij je past, maar ook wat misschien niet. In die zin helpt je netwerk om ideeën realistischer te maken.
Wanneer je actief op zoek bent
Waar gesprekken eerder vooral draaiden om verkennen en begrijpen, kunnen ze in deze fase concreter worden. Jouw relaties kunnen je attenderen op mogelijkheden, je introduceren bij iemand binnen een organisatie of met je meedenken over een bepaalde functie. Dat gebeurt lang niet altijd via de officiële route.
Soms worden vacatures bijvoorbeeld eerst intern gedeeld voor ze extern gepubliceerd worden. Ook hebben veel (met name grote) bedrijven een zogenaamde ‘aanbreng- of referral bonus’, waarbij gebruik wordt gemaakt van het netwerk van de medewerkers. En het kan zélfs zo zijn dat een kans ontstaat voordat er überhaupt een formele rolbeschrijving is gemaakt.
Daarnaast kan een netwerk in deze fase ook een andere vorm van steun bieden. Actief zoeken naar werk is namelijk best intensief. De gesprekken kunnen ook helpen om moed te houden, ervaringen te delen of feedback te krijgen.
Wat jij kunt betekenen voor jouw netwerk
Tot nu toe ging het vooral over wat jouw netwerk voor jou kan betekenen. Maar relaties werken natuurlijk twee kanten op.
Misschien herken je de gedachte: “Ik wil iemand best benaderen, maar wat heb ik eigenlijk te bieden?”. Zeker wanneer iemand verder in zijn carrière is dan jij, in een ander vakgebied werkt of simpelweg meer ervaring heeft, kan dat gevoel snel ontstaan.
Hiërarchie of expertise kan van waarde zijn. Maar het is niet persé wat het verschil maakt. Ook zonder dat, heb jij waarschijnlijk veel te brengen.
Je kunt namelijk op allerlei manieren iets betekenen voor de mensen om je heen. Je kunt kennis of artikelen delen die voor iemand interessant kunnen zijn. Misschien kan je iemand in contact brengen met een ander uit jouw netwerk. Stel je een verfrissende en nieuwe vraag. Of bied je met jouw andere achtergrond, denkwijze of junioriteit een ander perspectief.
En misschien wel het belangrijkste: relaties onderhouden betekent ook dat je elkaar af en toe gewoon spreekt. Niet omdat er direct iets moet gebeuren, maar omdat je benieuwd bent hoe het gaat. Op die manier wisselen geven en ontvangen zich vanzelf af. En dat maakt iedere relatie, dus ook de professionele, uiteindelijk een stuk prettiger dan het soms klinkt.
Netwerken in een veranderende arbeidsmarkt
Kortom, je sociale kapitaal is op bijna ieder moment in je professionele leven waardevol. Dat heeft ook te maken met hoe werk georganiseerd is.
De gemiddelde tijd dat mensen in een functie zitten, is iets minder dan 5 jaar. We bewegen dus veel tussen rollen, projecten of organisaties. Tegelijkertijd veranderen functies sneller doordat technologie, marktontwikkelingen en maatschappelijke veranderingen elkaar in hoog tempo opvolgen. Dat vraagt iets van ons als professionals om bij te blijven. Je kunt dat zien als een individuele uitdaging. Óf je kunt de kennis, ervaring en steun van anderen daarin meenemen.
Voor organisaties betekent dit dat zaken als interne mobiliteit, projectmatig werken of quiet hiring steeds vaker worden ingezet. Bij dat laatste worden nieuwe rollen of projecten bijvoorbeeld ingevuld met mensen die al binnen een organisatie werken, zonder dat daar extern voor gezocht wordt.
In zo’n context wordt het steeds belangrijker dat we elkaar kennen, weten waar elkaars kwaliteiten & wensen liggen en vooral: elkaar weten te vinden. Niet als strategie om jezelf voortdurend te profileren, maar omdat (de route naar) werk steeds vaker ontstaat in samenwerking.
Zie het als een teamsport. Zonder pass krijg je de bal niet en kan je dus ook niet scoren. Bovendien trainen goede teams niet eenmalig, vlak voor de wedstrijd. Ze investeren weken- en soms jarenlang in elkaar. Ook als de teamsamenstelling ondertussen verandert. Je netwerk is jouw ‘team’ op de arbeidsmarkt. Wie wil je daarin hebben zitten? Welke mensen brengen jou in scoringspositie? En zeker niet minder belangrijk, aan wie kan jij de bal toespelen?
Wil je mij als onderdeel van jouw team? Bijvoorbeeld om jezelf in scoringspositie te brengen of om te bepalen hoe je jouw eigen team kunt bouwen? Ik help je graag. Je bent altijd welkom voor een vrijblijvende kennismaking.
Op de hoogte blijven van nieuwe artikelen? Volg EmmaCoach op LinkedIn.