Onlangs deed Microsoft onderzoek met behulp van hun eigen AI-tool Copilot. Ze analyseerden duizenden gesprekken en concludeerden welke banen het meest en minst risico lopen om (deels) overgenomen te worden door AI.
Beroepen die draaien om schrijven, analyseren, administreren en verkopen blijken volgens hen het kwetsbaarst: denk aan schrijvers, receptionisten, onderzoekers, verkoopadviseurs en boekhouders. Aan de andere kant van het spectrum staan kappers, loodgieters, elektriciens, monteurs en andere vakmensen. Functies waarbij letterlijk menselijke handen onmisbaar zijn.
Het ontbreken van nuance
Dit onderzoek is niet uniek. Er verschijnen volop artikelen over AI en werk. Wat ik vaak mis, is nuance.
Begrijp me niet verkeerd: AI gaat de arbeidsmarkt én de inhoud van veel functies ingrijpend veranderen. Maar ik verwacht dat servicegerichte beroepen een ontwikkeling doormaken die sterk lijkt op wat er bij productiebanen gebeurde, zo’n 30 jaar geleden.
Toen nam technologie het eenvoudige, repetitieve werk over: taken die strak volgens procedure verliepen, zoals lopendebandwerk, bagage inchecken, afrekenen bij de kassa of notulen maken. Maar die banen verdwenen nooit volledig. Er worden nog steeds koffers ingecheckt door grondstewardessen, er zitten nog steeds caissières achter de kassa en secretaresses bestaan ook nog.
Waarom? Omdat het soms goedkoper blijft dan een technische oplossing. Maar vooral voor de ‘uitzonderingsgevallen’: situaties die om maatwerk, afwegingen of een gesprek vragen.
De kwantiteit nam wél af. Waar vroeger acht kassa’s bemand waren, staan er nu drie, aangevuld met tien zelfscankassa’s. De rij uniform geklede stewards op het vliegveld is teruggebracht naar twee balies en een paar bagage-dropoff-automaten.
Ik verwacht eenzelfde verschuiving bij bijvoorbeeld vormgevers, columnisten, uitvoerende IT’ers en administratieve beroepen.
Persoonlijk contact als luxeproduct
Tegelijkertijd denk ik dat er een tegenbeweging gaat ontstaan: persoonlijk contact als luxegoed.
Onze technologische mogelijkheden veranderen razendsnel. Onze menselijke behoeften veel minder. Onderzoek na onderzoek laat zien dat verbinding, gezien en gehoord worden en écht contact cruciaal zijn voor ons welzijn.
In onze westerse wereld zijn onze verlangens in de loop van de tijd opgeschoven in Maslow’s piramide. Minder materieel, meer abstract: tijd, ruimte, zingeving. We zijn bereid daarvoor te betalen. Denk aan een groter huis met tuin voor meer privacy, eerste klas reizen voor extra rust, of een schoonmaakster om vrije tijd te kopen.
Wat als intermenselijk contact straks ook zo’n schaars goed wordt? Nu is exclusiviteit in dienstverlening het summum: private dining met een chef, een privéchauffeur, een butler. Straks, als AI maatwerk voor iedereen kan leveren, wordt het nieuwe luxeproduct misschien wel: een écht mens die dat maatwerk verzorgt.
Een hotel waar je nog wordt ingecheckt door een receptionist. Een klantenservice waar je met een mens spreekt… als premium service. Een coach die luistert, nuances aanbrengt, je lichaamstaal leest.
Op dit moment zitten we in de omschakeling van mens naar bot. Ik denk dat het niet heel lang zal duren voor de tegenbeweging ontstaat: van bot naar mens. Maar, dan moet er voldoende verschil zijn! Enkel het werk doen is niet langer voldoende. Pas bij voldoende meerwaarde wil men ervoor betalen als ‘upgrade’.
Van menselijk kapitaal naar menselijke waarde
In dat scenario is het niet de taak zelf die waarde heeft, maar degene die hem uitvoert. Dat geeft een heel andere lading aan de term menselijk kapitaal, vind je niet? Overigens zou ik die willen vervangen door menselijke waarde. Dekt de lading beter. Want het gaat niet alleen over dat je een mens bent, maar vooral over wíe je bent in contact met anderen. Fysieke aanwezigheid, contact maken, empathie, improviseren, creativiteit, handvaardigheid, associatief denken: dát zijn onderscheidende factoren.
Kennis en vaardigheden kun je steeds makkelijker overdragen aan technologie. Menselijke kwaliteiten niet. De behoefte aan ‘hard skills’ bij werknemers zal verdwijnen. ‘Soft skills’ als sociale en intermenselijke intelligentie blijven over. Persoonlijkheid, de manier waaróp we dingen doen, onderscheidt ons van elkaar. Daarmee gaat originaliteit en je zelfkennis daarvan ook in professionele context nog zwaarder wegen.
Toekomstproof door je waarde te kennen
Het belangrijkste in deze AI-revolutie is dat je zelf weet waar jouw unieke menselijke waarde uit bestaat. Pas dan kun je dat vertalen naar je werk en jezelf toekomstbestendig houden, in welk beroep je ook zit.
Weet je dit niet precies? Voel je het wel, maar krijg je het niet onder woorden? Of weet je het wél, maar loop je vast in hoe je het kunt inzetten? Dan kun je het een AI-tool vragen.
Maar mocht je toch liever sparren met een echt mens en het fijn vinden als we elkaar leren kennen: je bent van harte welkom! Ik denk graag met je mee.
Op de hoogte blijven van nieuwe artikelen? Volg EmmaCoach op LinkedIn.